|
|
Białowieża
dziś
Gmina Białowieża położona jest w południowo-wschodniej części
województwa podlaskiego, w powiecie hajnowskim, który leży w
dorzeczu Bugu i Narwi. Z powiatem hajnowskim graniczą powiaty:
od północy - białostocki, od zachodu - bielski, od południa
- siemiatycki. Wschodnia granica Polski oddziela powiat hajnowski
od Białorusi. Sama gmina Białowieża
graniczy z gminami: Narewka i Hajnówka oraz od wschodu z Białorusią.
W skład gminy wchodzą wsie puszczańskie: Budy (78 mieszkańców),
Pogorzelce (67 mieszkańców), Teremiski (100 mieszkańców), Czerlonka
(122 mieszkańców) oraz osada Białowieża
ze sołectwami: Stoczek (1416 mieszkańców), Zastawa, Krzyże i
Grudki (700 mieszkańców) i Podolany I, II (214 mieszkańców).
Gmina
Białowieża włączona
jest w system obszarów chronionych województwa podlaskiego.
Swoim zasięgiem obejmuje część Białowieskiego Parku Narodowego
i znaczną część Puszczy Białowieskiej stanowiącej obecnie obszar
Leśnego Kompleksu Promocyjnego.
O
wyjątkowości Puszczy świadczy fakt, że w 1977 roku najcenniejsza
jej część - Park Narodowy, uznany został przez UNESCO za Światowy
Rezerwat Biosfery, zaś w 1979 roku za Obiekt Dziedzictwa Światowego.
Walory
turystyczne
Gmina Białowieża to
jeden z najciekawszych przyrodniczo terenów na terenie województwa
podlaskiego. O jej wartości przyrodniczej świadczą liczne obszary
chronione, różnej rangi.
Na terenie gminy znajduje się 10 rezerwatów przyrody:
- "Rezerwat Pokazowy Żubrów i Koników" o powierzchni
27,9 ha, utworzony dla zapewnienia zwierzętom warunków zbliżonych
do naturalnych;
- "Rezerwat Hodowlany Żubrów"
(niedostępny dla zwiedzających);
- "Rezerwat krajobrazowy im. Prof. Władysława Szafera"
o powierzchni 1356 ha utworzony dla zachowania w naturalnym
stanie lasów wzdłuż szosy Hajnówka-Białowieża;
- "Rezerwat leśny "Podcerkwa",utworzony dla ochrony
grądu typowego i niskiego; - "Rezerwat leśny "Kozłowe
Borki", utworzony dla ochrony zbiorowiska boru świerkowo-torfowego
z licznymi okazami jesionów;
- "Rezerwat leśny "Podolany" o powierzchni 15,1
ha, utworzony dla ochrony zbiorowiska grądowego z dębami oraz
olchą i jesionami;
- "Rezerwat "Suche" położony na południowy-wschód
od Czerlonki;
- "Rezerwat leśny "Pogorzelce" o powierzchni
7,6 ha, utworzony dla zachowania naturalnego środowiska z dużym
udziałem lipy drobnolistnej;
- "Rezerwat torfowiskowo-leśny "Wysokie Bagno"
o powierzchni 78,9 ha, utworzony dla ochrony torfowiska porośniętego
borem świerkowym;
- "Rezerwat Ścisły", zajmuje powierzchnię 4.747 ha.
Najcenniejszy na tym obszarze jest Białowieski Park Narodowy,
który leży we wschodniej części Polski, w województwie podlaskim,
przy granicy z Białorusią. Park znajduje się w centralnej części
Puszczy Białowieskiej, najbardziej naturalnego kompleksu leśnego
na niżu Europy. Powierzchnia parku (powiększonego o ponad 5
000 ha w 1996 r.) wynosi 10 502 ha, w tym najstarsza część Obszar
Ochrony Ścisłej zajmujący 4 747 ha, Park Pałacowy (48 ha) i
Ośrodek Hodowli Żubrów (274 ha).
Niezwykłym
miejscem jest Stara Białowieża,
która biegnie wśród dębów mających po 150-500 lat, nazwanych
imionami władców Polski i Litwy polujących w białowieskich lasach.
Będąc w Białowieży nie można nie zobaczyć Rezerwatu Pokazowego
Żubrów, który został powołany w miejscu, gdzie w 1936 roku założono
rezerwat do hodowli konika typu tarpan. Po II wojnie światowej
Rezerwat został rozbudowany, obok tarpanów umieszczono w nim
żubry i otwarto dla zwiedzających. Obecnie można w Rezerwacie
Pokazowym obejrzeć wszystkie dzikie gatunki zwierząt kopytnych
Puszczy Białowieskiej: żubra, jelenia, sarnę i dzika. Dodatkową
atrakcją jest para wilków. Spośród zwierząt nie występujących
w stanie dzikim w Rezerwacie można zobaczyć koniki polskie,
popularnie zwane tarpanami, oraz żubronie będące krzyżówką żubra
z bydłem domowym.
Pięknym
miejscem jest także Park Pałacowy, który został utworzony na
przełomie XIX i XX wieku. Został zaprojektowany przez znanego
polskiego projektanta Walerego Kronenberga jako otoczenie nieistniejącego
dziś Pałacu Carskiego w Białowieży. Kompozycja całości opiera
się na swobodnie rozrzuconych grupach drzew i krzewów z pięknymi
kwiecistymi łąkami wypełniającymi przestrzeń pomiędzy kępami
wyższej roślinności. Uroku Parkowi dodaje nieregularny układ
przecinających się i zapętlających się alejek spacerowych oraz
położone w południowej części dwa stawy oraz fragment koryta
rzeki Narewki. Powierzchnia Parku Pałacowego wynosi 47,77 ha.
Występuje w nim 89 gatunków i odmian drzew i krzewów. Założenie
parkowe zostało uznane za zabytek i wpisane do rejestru zabytków
województwa podlaskiego.
|